على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3356

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مكيد بچه از بستان مادر خود . و مصد فلان جاريته : گائيد فلان كنيزك خود را . و مصدر الشئ : مكيد آن چيز را . و مصد السحاب : غريد آن ابر . و مصد فلانا : خوار و ذليل كرد فلان را . و مصد البرد : سخت شد سرما . و كذلك الحر . مصد ( masd ) و ( masad ) ا . ع . پشتهء بلند . ج : مصدان . و سختى سرما . و سختى گرما . مصد ( masad ) م . ع . مصد البرد مصدا ( از باب نصر ) : سخت گرديد سرما و كذلك الحر . مصداق ( mesd q ) ا . ع . آلت صدق چيزى . يق : هذا مصداق هذا . مصداق ( mesd q ) ا . پ . مأخوذ از تازى - موافق چيزى . و گواه و گواهى و دليل راستى سخن . و چيزى كه مردم آن را راست دانند و فريورگه . مصدان ( mosd n ) ع . ج . مصد ( masd ) و ( masad ) . و ج : مصاد . مصدة ( masdat ) ا . ع . باران . يق : ما اصابتنا مصدة . و سرما . يق : ما وجدنا لهذا العام مصدة . مصدح ( mesdah ) ص . ع . بسيار بانگ‌كننده از مردم و جز آن . مصدر ( masdar ) ا . ع . محل بازگشت از آب و از حج . ج : مصادر . و منه : مصادر الافعال . و نيز رجوع و بازگشت و انصراف . مصدر ( masdar ) م . ع . باز گشتن ( و الفعل من ضرب و نصر ) . مصدر ( masdar ) ا . پ . مأخوذ از تازى - منشأ و اصل و بنياد و سرچشمه و منبع . و جاى بازگشت و محل برآمدن و محل صدور . مصدر ( mosder ) ا . ع . نام ماه جمادى اول . مصدر ( mosaddar ) ا . ع . مرد سخت قوى سينه . و كسى كه خوى و عرق تا بسينهء وى رسيده باشد . و سپيدى سر سينهء گوسپند . و سپيدى سر سينهء اسب . و ميش سياه سينهء سپيد بدن . و اسب سابق و درگذرنده . و تير ستبر سينه . و اولين تير قمار كه بىعلامت و نشان باشد . و شير بيشه . و گرگ . مصدر ( mosaddar ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مقدم داشته شده و در صدر واقع گشته و در اول و ابتدا آورده شده . و مصدر شدن : در صدر واقع شدن و در اول و ابتدا آورده شدن . مصدرى ( masdari ) ص . پ . متعلق و منسوب بمصدر . مصدع ( masda ' ) ا . ع . راه نرم در زمين درشت . ج : مصادع . مصدع ( mesda ' ) ا . ع . پيكان پهن دراز . ج : مصادع . و نام مردى . مصدع ( mesda ' ) ص . ع . خطيب مصدع : خطيب بليغ . و رجل مصدع : مرد رساى در كارها . مصدع ( mosadda ' ) ص . ع . گرفتار دردسر . مصدع ( mosadda ' ) ا . ع . نام شمشيرى . مصدع ( mosdde ' ) ص . ع . كسى كه جدا جدا مىكند . و آنكه دردسر مىرساند . مصدع ( mosadde ' ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيزى كه درد سر آورد و آزار رساند و اذيت كند . و مصدع شدن : درد سر آوردن و اذيت كردن . و زحمت رسانيدن . و مصدع اوقات شدن : زحمت رسانيدن و آزار دادن . مصدغ ( mosaddaq ) ص . ع . بعير مصدغ : شترى كه ما بين چشم و گوش وى را داغ كرده باشند . مصدغة ( mesdaqat ) ا . ع . ناز بالش . مصدق ( masdaq ) و ( mesdaq ) ا . ع . شجاع ذو مصدق : دلير بىباك و بىپروا . و جواد ذو مصدق : اسب راست تك و راست‌روش . و كذلك : شجاع ذو مصدق و جواد ذو مصدق . مصدق ( mosaddeq ) ص . ع . صدقات گيرنده . مصدق ( mosaddeq ) ص . پ . مأخوذ از تازى - تصديق‌كننده و آنكه تصديق كند ديگرى را و گواهى دهد صداقت و راستى ديگرى را . مصدق ( mosaddaq ) ص . ع صدقه كننده . ر . متصدق . مصدقات ( mosaddeq t ) و مصدقين ( mosaddeqina ) ع . قال فى المعيار فى التنزيل ان المصدقين و المصدقات من اصدقوا و الاصل تصدقوا على تفعل فقلبت التاء صادا و ادغمت فى مثلها و اجتلبت الهمزة ليصح الابتداء . مصدقين ( mosaddeqin ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسانى كه گواهى دهند راستى و صداقت كسى را . مصدور ( masdur ) ص . ع . دردمند سينه . مصدوع ( masdu ' ) ص . ع . دردمند سر . مصدوغ ( masduq ) ص . ع . بعير مصدوغ : شترى كه در صدغ وى داغ باشد . مصدوق ( masduq ) ص . ع .